Matematik Pengguna: Percukaian · Tingkatan 5
Matematik Pengguna: Percukaian: Contoh Berjawab (KBAT)
Set ini menyembunyikan teknik dalam situasi sebenar: membina pendapatan tahunan daripada angka bulanan, mengenakan pelepasan berhad, memutuskan sama ada rebat terpakai, dan membandingkan hasil cukai. Ia melatih murid berfikir berbilang langkah.
Maklumat umum sahaja, bukan nasihat kewangan atau cukai.
Contoh berjawab 1
Puan Sarah menerima gaji bulanan RM4,500 dan bonus akhir tahun bersamaan gaji sebulan. Beliau mencarum 11% daripada gaji tahunannya (tidak termasuk bonus) kepada KWSP, tetapi pelepasan KWSP dihadkan pada RM4,000.
Pelepasan lain beliau: individu RM9,000 dan gaya hidup RM2,500. Jadual cukai memberi: cukai pada RM35,000 pertama ialah RM600, dan kadar pada jalur seterusnya (RM35,001–RM50,000) ialah 8%.
Rebat RM400 hanya terpakai jika pendapatan bercukai tidak melebihi RM35,000. Hitung cukai pendapatan yang perlu dibayar untuk tahun tersebut.
- Gaji tahunan = 4,500 × 12 = RM54,000 (dua belas bulan).
- Bonus = RM4,500 (sebulan); jumlah pendapatan = 54,000 + 4,500 = RM58,500 (tambah bonus).
- KWSP = 11% × 54,000 = RM5,940, tetapi pelepasan dihadkan, jadi pelepasan KWSP = RM4,000 (kenakan had).
- Jumlah pelepasan = 9,000 + 4,000 + 2,500 = RM15,500 (tambah pelepasan).
- Pendapatan bercukai = 58,500 − 15,500 = RM43,000 (pendapatan tolak pelepasan).
- 43,000 > 35,000, maka guna baris RM600; lebihan = 43,000 − 35,000 = RM8,000 pada 8% = RM640 (cukai jalur).
- Cukai dikenakan = 600 + 640 = RM1,240; tiada rebat kerana pendapatan bercukai melebihi RM35,000 (akhir).
Contoh berjawab 2
Pendapatan tahunan Encik Jaya ialah RM47,600 dan jumlah pelepasannya setakat ini RM12,000. Beliau sedang menimbang sama ada untuk turut memasukkan RM3,000 ke dalam skim simpanan pendidikan yang diluluskan, yang boleh dituntut sepenuhnya sebagai pelepasan tambahan.
Jadual cukai memberi: pada RM20,000 pertama, cukai ialah RM150 dan jalur seterusnya (RM20,001–RM35,000) ialah 3%; pada RM35,000 pertama, cukai ialah RM600 dan jalur seterusnya (RM35,001–RM50,000) ialah 8%. Rebat RM400 terpakai jika pendapatan bercukai tidak melebihi RM35,000.
Berapakah kurangnya cukai pendapatan yang perlu dibayar jika beliau membuat caruman RM3,000 itu?
- Tanpa caruman: pendapatan bercukai = 47,600 − 12,000 = RM35,600 (pendapatan tolak pelepasan).
- 35,600 > 35,000, guna baris RM600; lebihan = 35,600 − 35,000 = RM600 pada 8% = RM48 (cukai jalur).
- Cukai A = 600 + 48 = RM648; tiada rebat kerana melebihi RM35,000 (hasil pertama).
- Dengan caruman: pelepasan = 12,000 + 3,000 = RM15,000; pendapatan bercukai = 47,600 − 15,000 = RM32,600 (kira semula).
- 32,600 ≤ 35,000, guna baris RM150; lebihan = 32,600 − 20,000 = RM12,600 pada 3% = RM378 (cukai jalur).
- Cukai dikenakan = 150 + 378 = RM528; rebat terpakai, jadi Cukai B = 528 − 400 = RM128 (hasil kedua).
- Penjimatan = 648 − 128 = RM520 (beza).
Contoh berjawab 3
Pendapatan bercukai Encik Zul selepas pelepasan ialah RM55,000. Sepanjang tahun majikannya memotong sebanyak RM2,000 sebagai Potongan Cukai Bulanan (PCB).
Beliau juga membayar zakat RM900, yang dianggap sebagai rebat yang ditolak daripada cukai dikenakan. Jadual cukai memberi: cukai pada RM50,000 pertama ialah RM1,800, dan kadar pada jalur seterusnya (RM50,001–RM70,000) ialah 13%.
Tentukan sama ada Encik Zul perlu membayar baki atau menerima bayaran balik, dan nyatakan jumlahnya.
- Cukai pada RM50,000 pertama = RM1,800 (daripada jadual).
- Lebihan = 55,000 − 50,000 = RM5,000 pada 13% = RM650 (cukai jalur).
- Cukai dikenakan = 1,800 + 650 = RM2,450 (tambah).
- Tolak rebat zakat: 2,450 − 900 = RM1,550 (cukai perlu dibayar selepas rebat).
- Tolak PCB yang telah dibayar: 1,550 − 2,000 = −RM450 (banding dengan amaun dipotong).
- Hasilnya negatif, jadi beliau terlebih bayar dan menerima bayaran balik RM450 (kesimpulan).
Contoh berjawab 4
Sepasang suami isteri kedua-duanya bekerja. Pendapatan bercukai suami ialah RM48000 dan isteri RM40000.
Jadual cukai: RM35000 pertama → RM600, dan setiap ringgit melebihi RM35000 dikenakan cukai 8%. Di bawah taksiran berasingan, setiap seorang ditaksir sendiri; di bawah taksiran bersama, pendapatan bercukai digabungkan dan pelepasan pasangan RM4000 ditolak daripada jumlah.
Bandingkan jumlah cukai bagi setiap kaedah dan nyatakan yang lebih rendah.
- Berasingan, Suami: 600 + 8% × (48000 − 35000) = 600 + 8% × 13000 = 600 + 1040 = RM1640
- Berasingan, Isteri: 600 + 8% × (40000 − 35000) = 600 + 8% × 5000 = 600 + 400 = RM1000
- Jumlah berasingan = 1640 + 1000 = RM2640
- Bersama: gabungan = 48000 + 40000 = 88000; tolak pelepasan pasangan RM4000 = RM84000
- Cukai bersama = 600 + 8% × (84000 − 35000) = 600 + 8% × 49000 = 600 + 3920 = RM4520
- Beza = 4520 − 2640 = RM1880
Contoh berjawab 5
Pendapatan kasar tahunan Encik Hafiz ialah RM95000. Pelepasannya: individu RM9000, KWSP RM4000, gaya hidup RM2500, perubatan ibu bapa RM4500, dan simpanan pendidikan SSPN RM3000.
Jadual cukai: RM35000 pertama → RM600, dan baki pada 8%. Rebat individu RM400 hanya dikenakan jika pendapatan bercukai tidak melebihi RM35000.
Hitung cukai kena dibayar dan kadar cukai berkesannya (cukai ÷ pendapatan kasar) betul kepada 2 angka bererti.
- Jumlah pelepasan = 9000 + 4000 + 2500 + 4500 + 3000 = RM23000
- Pendapatan bercukai = 95000 − 23000 = RM72000
- Cukai = 600 + 8% × (72000 − 35000) = 600 + 8% × 37000 = 600 + 2960 = RM3560
- Pendapatan bercukai > RM35000, jadi tiada rebat RM400; cukai kena dibayar = RM3560
- Kadar cukai berkesan = 3560 ÷ 95000 = 0.03747… ≈ 3.7%
Contoh berjawab 6
Pendapatan bercukai Cik Nurul ialah RM36000. Jadual cukai: RM20000 pertama → RM150; pendapatan RM20001 hingga RM35000 pada 3%; pendapatan melebihi RM35000 pada 8%.
Rebat individu RM400 diberi hanya jika pendapatan bercukai tidak melebihi RM35000. Dia boleh menuntut pelepasan pendidikan (SSPN) tambahan RM2000.
Cari cukai kena dibayarnya dengan dan tanpa pelepasan tambahan itu, dan jumlah pengurangan cukai daripada menuntutnya.
- Tanpa pelepasan tambahan, bercukai = RM36000:
- RM20000 pertama → RM150; RM15000 seterusnya (hingga RM35000) pada 3% = RM450; melebihi RM35000: RM1000 pada 8% = RM80
- Cukai dikenakan = 150 + 450 + 80 = RM680; bercukai > RM35000, tiada rebat → cukai kena dibayar = RM680
- Dengan pelepasan RM2000, bercukai = 36000 − 2000 = RM34000:
- RM20000 pertama → RM150; RM14000 seterusnya pada 3% = RM420; cukai dikenakan = RM570
- Bercukai ≤ RM35000, jadi rebat RM400 dikenakan → cukai kena dibayar = 570 − 400 = RM170
- Pengurangan = 680 − 170 = RM510
Contoh berjawab 7
Puan Zaharah menjalankan perniagaan menjahit kecil-kecilan dan melaporkan pendapatan perniagaannya kepada LHDN setiap suku tahun: RM12,000, RM13,500, RM11,000 dan RM14,500 bagi empat suku tahun tersebut. Jumlah pelepasan cukainya bagi tahun itu ialah RM16,000.
Jadual cukai menyatakan: cukai bagi RM35,000 pertama ialah RM600, dan kadar bagi jalur seterusnya (RM35,001–RM50,000) ialah 8%. Rebat RM400 hanya dikenakan jika pendapatan bercukai tidak melebihi RM35,000.
Hitung cukai pendapatan yang perlu dibayar bagi tahun tersebut.
- Jumlah pendapatan tahunan = RM12,000 + RM13,500 + RM11,000 + RM14,500 = RM51,000
- Pendapatan bercukai = RM51,000 − RM16,000 = RM35,000
- Memandangkan pendapatan bercukai tepat RM35,000, tiada jumlah dalam jalur lebih tinggi, jadi cukai yang dikenakan = RM600
- Memandangkan pendapatan bercukai tidak melebihi RM35,000, rebat RM400 dikenakan
- Cukai pendapatan yang perlu dibayar = RM600 − RM400 = RM200
Contoh berjawab 8
Pendapatan penggajian Encik Danial ialah RM65,000 setahun. Pelepasannya ialah: pelepasan individu RM9,000, KWSP (had siling) RM4,000, premium insurans hayat RM3,000, dan pelepasan anak RM2,000 bagi setiap 3 orang anaknya yang masih bersekolah, ditambah derma RM1,200 kepada badan amal yang diluluskan, yang boleh ditolak sepenuhnya sebagai pelepasan tambahan.
Jadual cukai menyatakan: cukai bagi RM35,000 pertama ialah RM600, dan kadar bagi jalur seterusnya (RM35,001–RM50,000) ialah 8%. Rebat RM400 hanya dikenakan jika pendapatan bercukai tidak melebihi RM35,000.
Hitung cukai pendapatan yang perlu dibayar bagi tahun tersebut.
- Pelepasan anak = 3 × RM2,000 = RM6,000
- Jumlah pelepasan = RM9,000 + RM4,000 + RM3,000 + RM6,000 + RM1,200 = RM23,200
- Pendapatan bercukai = RM65,000 − RM23,200 = RM41,800
- Jumlah dalam jalur lebih tinggi = RM41,800 − RM35,000 = RM6,800
- Cukai pendapatan yang dikenakan = RM600 + 8% × RM6,800 = RM600 + RM544 = RM1,144
- Pendapatan bercukai melebihi RM35,000, jadi tiada rebat dikenakan; cukai yang perlu dibayar = RM1,144
Sumber:DSKP KSSM Mathematics Form 4 and 5 (Versi English)
Soalan lazim
Apakah konteks dunia sebenar yang digunakan dalam soalan KBAT percukaian?
Soalan ini sering meletakkan anda pada kedudukan pembayar cukai, membandingkan cukai kena bayar sebelum dan selepas menuntut pelepasan tertentu, atau menilai bagaimana perubahan pendapatan atau status keluarga menjejaskan cukai yang perlu dibayar. Anda perlu mentafsir senario berayat, menentukan pelepasan atau rebat mana yang terpakai, dan melengkapkan pengiraan cukai penuh.
Mengapa pelajar sukar mengenal pasti pelepasan mana yang terpakai?
Senario sering menyenaraikan beberapa pelepasan yang mungkin (diri, pasangan, anak, insurans, dan lain-lain) tetapi hanya sebahagian terpakai berdasarkan butiran yang diberikan, seperti status perkahwinan atau bilangan anak. Pelajar yang tidak memadankan setiap syarat dalam soalan dengan pelepasan yang betul akhirnya memasukkan pelepasan yang tidak terpakai, atau terlepas pelepasan yang sepatutnya dituntut.
Apakah yang menunjukkan penaakulan kukuh dalam jawapan KBAT percukaian bermarkah penuh?
Jawapan yang kukuh mewajarkan dengan jelas mengapa setiap pelepasan atau rebat disertakan atau dikecualikan berdasarkan senario, menunjukkan setiap peringkat pengiraan mengikut susunan, dan berakhir dengan kesimpulan yang secara langsung membandingkan atau menjawab apa yang ditanya, seperti berapa banyak cukai dijimatkan. Nombor sahaja tanpa penaakulan ini jarang mendapat markah penuh.